Doğrusu şu: Türkiye`de uygulanmayan bir "başkanlık sistemi" var.
Oysa, yıllardır ülkemizde "başkanlık sistemine geçilsin mi, geçilmesin mi" ya da, "yarı başkanlık olsun mu" tartışmaları yapılıyor. Şimdi seçim öncesi de benzer tartışmalar var.
Bugüne kadarki cumhurbaşkanları, anayasanın kendilerine verdiği yetkileri tam olarak kullanmak yerine, "alışılagelmiş yöntemi" tercih etti. Yani, "İcranın başı başbakandır. O seçilerek gelmiştir. Yetki de ondadır" diye düşünerek hareket ettiler.
NE FARKIMIZ VAR?..
Biz, pek çok konuyu kaynağına inerek incelemek alışkanlığına sahip olduğumuz için buna da bir bakalım istedik.
Ve baktık.
Cumhurbaşkanlarının durumu anayasamızın 104. maddesinde ayrıntılı biçimde düzenleniyor.
Bu maddeyi okuduğumuzda, anayasanın kabulünden bu yana, 24 yıldır bir başkanlık sistemine sahip olduğumuz görülüyor.
Ama bu yetkileri "tam" olarak hiçbir cumhurbaşkanı kullanmıyor. Kullansa, başkanlıkla yönetilen ülkelerden hiçbir farkımız olmadığı görülür ve "başkanlık sistemine geçelim mi" ya da "başkanlık sistemi Türkiye`ye uygun mu" tartışmaları sona erer.
Şimdi bakalım, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanının yetkileri, örneğin ABD başkanının yetkilerinden ne kadar eksik?..
Cumhurbaşkanı ile ilgili düzenleme, anayasanın "yürütme" bölümünde ve bu bölümün ilk maddesi olarak düzenlenmiş. Cumhurbaşkanı "yürütmenin başı." Oysa yürütmenin başı başbakan olarak düşünülüyor.
104. maddede cumhurbaşkanın "görev ve yetkileri" şöyle sıralanıyor:
"Cumhurbaşkanı Devletin başıdır. Bu sıfatla Türkiye Cumhuriyeti`ni ve Türk Milleti`nin birliğini temsil eder; Anayasanın uygulanmasını, Devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını gözetir.
Bu amaçlarla Anayasanın ilgili maddelerinde gösterilen şartlara uyarak yapacağı görev ve kullanacağı yetkiler şunlardır:
a) Yasama ile ilgili olanlar:
Gerekli gördüğü taktirde, yasama yılının ilk günü TBMM`nde açılış konuşmasını yapmak,
TBMM`ni gerektiğinde toplantıya çağırmak,
(…)
Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları gerekli gördüğü taktirde halk oyuna sunmak,
Kanunların, kanun hükmündeki kararnamelerin, TBMM İçtüzüğünün, tümünün veya belirli hükümlerinin Anayasaya şekil veya esas bakamından aykırı oldukları gerekçesiyle Anayasa Mahkemesinde iptal davası açmak,
SEÇİMLERİ YENİLEME YETKİSİ!..
TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar vermek,
b) Yürütme alanına ilişkin olanlar:
Başbakanı atamak ve istifasını kabul etmek,
Başbakanın teklifi üzerine bakanları atamak ve görevlerine son vermek,
Gerekli gördüğü hallerde Bakanlar Kurulu`na başkanlık etmek veya Bakanlar Kurulu`nu başkanlığı altında toplantıya çağırmak,
(…)
TBMM adına Türk Silahlı Kuvvetleri`nin Başkomutanlığını temsil etmek,
Türk Silahlı Kuvvetleri`nin kullanılmasına karar vermek,
Genelkurmay Başkanını atamak,
Milli Güvenlik Kurulu`nu toplantıya çağırmak,
Milli Güvenlik Kurulu`na başkanlık etmek,
Başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu kararı ile sıkıyönetim veya olağanüstü hal ilan etmek ve kanun hükmünde kararname çıkarmak,
Kararnameleri imzalamak,
Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebi ile belirli kişilerin cezalarını hafifletmek veya kaldırmak,
Devlet Denetleme Kurulu`nun üyelerini ve başkanını atamak,
Devlet Denetleme Kurulu`na incelemek, araştırma ve denetleme yaptırtmak,
Yüksek Öğretim Kurulu üyelerini seçmek,
Üniversite rektörlerini seçmek,
c) Yargı ile ilgili olanlar:
Anayasa Mahkemesi üyelerini, Danıştay üyelerinin dörtte birini, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcı vekilini (…) seçmek.
ŞUNLARI DÜŞÜNEBİLİYOR MUSUNUZ?
E, başka ne olsun?
Adına bir tek "başkanlık sistemi" dememişiz ama, anayasada başkanlık sistemini kurmuşuz.
Düşünebiliyor musunuz, Cumhurbaşkanı Sayın Sezer`in istediği her zaman Sayın Erdoğan yerine, onun da bulunduğu bakanlar kuruluna sık sık başkanlık ettiğini?..
Düşünebiliyor musunuz, Sayın Sezer`in istediği her zaman TBMM`ni toplantıya çağırdığını?..
Düşünebiliyor musunuz, Sayın Sezer`in istediği zaman, bir çok yasayı halk oyuna(referanduma) sunduğunu?..
Düşünebiliyor musunuz, Sayın Sezer`in istediği zaman seçimlerin yenilenmesine karar verdiğini?..
Bunların hiçbirine "yasal engel" yok, ama bunları düşünemiyoruz!..
arşiv
